علمی-ترویجی گیاه پزشک

چکیده

چکیده با آمدن بهار درمی­یابیم که چشمه­ی مهر ایزد همواره به‌سوی انسان­ها و تمامی موجودات سرازیر است و هرگز ما را فراموش نمی­کند... در بهار هستیِ روینده رخت نو به تن کرده و یکی از زیباترین جلوه­های خالق را به تصویر می‏کشد...همه می­دانیم که طبیعت یکی از نشانه­های خداوند و سرشار از عبرت است... دلی که بیدار است به هر پدیده­ای با تفکر و تعمق نگریسته و سعی در افزایش درک و آگاهی خود نسبت به آن موضوع می­کند...

چکیده ساختمان بیماری شناسی گیاهی در غرب پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران واقع شده است...

چکیده کلینیک گیاه‌پزشکی دانشگاه تهران در سال 1378 تأسیس گردید. دفتر کلینیک مستقر در طبقه دوم ساختمان گروه گیاه‌پزشکی با بهره­مندی از بیست‏نفر کادر هیئت‌علمی مجرب و همچنین دارا بودن دوازده آزمایشگاه تخصصی با تجهیزات آزمایشگاهی جدید و به روز آماده خدمت‌رسانی به مؤسسات، شرکت­ها، کشاورزان، باغ‏داران، فعالان بخش کشاورزی و علاقه­مندان به کشاورزی است. کلینیک گیاه‌پزشکی دانشگاه تهران، از طرف سازمان حفظ نباتات به‌عنوان کلینیک دارای رتبه درجه‌یک در سطح کشور انتخاب گردیده و می­تواند در فعالیت­های قرنطینه گیاهی دارای ریسک کم، متوسط و زیاد شرکت نماید. در حال حاضر مدیریت گروه و مسئول فنی کلینیک گیاه‌پزشکی دانشگاه تهران را جناب آقای دکتر محمد جوان نیکخواه بر عهده دارند...

چکیده این کتاب در سال 1392 توسط انتشارات آموزش و ترویج کشاورزی به چاپ رسیده است. افزایش روزافزون اطلاعات بیولوژیکی و پیچیده شدن مطالعه آن­ها، استفاده از ابزار­های بیوانفورماتیک را ضروری ساخته است. یکی از مجموعه­هایی که حاوی ابزار­های مفیدی جهت این مقصود است NCBI است. NCBI در­واقع مجموعه‏ای از پایگاه­ها (مانند پایگاه توالی­های نوکلئوتیدی و پروتئینی و...) برای نگه­داری اطلاعات و ابزار­هایی (مانند BLAST و e-PCR و...) جهت تجزیه‌وتحلیل اطلاعات بیولوژیکی است. هم­اکنون این مجموعه به همراه همه­ی پایگاه­ها و ابزار­ها در تارنمای اینترنتی آن به‌صورت رایگان در دسترس عموم قرار دارد...

چکیده افزایش بازده محصولات کشاورزی برای تأمین غذای جمعیت رو به رشد این سیاره و همچنین ارائه غذای باکیفیت‌تر با در نظر گرفتن نکات سلامتی و جلوگیری از آلودگی برای پایداری منابع از عواملی است که امروزه به‌عنوان یک اصل در کشاورزی در نظر گرفته می­شود. در چندین کشور اقدامات مختلفی برای محدود کردن استفاده از آفت­کش­ها انجام شده است. به‌عنوان‌مثال، در سال 2009 مجلس و شورای اروپا دستورالعملی (2009/128/EC) با هدف دستیابی به استفاده پایدار از آفت‌کش‌ها، کاهش خطرات سلامتی و ترویج استفاده از مدیریت تلفیقی آفات و دیگر راهبرد‌­های جایگزین محافظت از گیاهان تعیین کردند. برنامه‌­های ملی باید در راستای رسیدن به چنین اهدافی (آموزش متخصصین، مقررات فروش آفت‌کش‌­ها، تجهیزات استفاده از آفت‌کش‌ها) اجرا شود. در فرانسه طرح Ecophyto با هدف " کاهش مصرف آفت‌کش­ها به نصف " تا سال 2025 پایه‌گذاری شده است. خانواده Phytoseiidae از کنه­ها دارای بیش از 2400 گونه در سراسر جهان است که معمولاً در قالب سه راهبرد کنترل بیولوژیکی استفاده می­شود....

چکیده میوه­ها و سبزیجات غنی از ویتامین­های ضروری، مواد معدنی، فیبر­ها و ترکیبات تقویت‌کننده سلامت­اند که مصرف آن­ها در سال­های متمادی رو به افزایش است. مصرف‌کنندگان به محصولات باکیفیت و سالم تمایل دارند. کیفیت از نظر مصرف‌کنندگان شامل مواردی مانند شکل و اندازه عالی، رنگ و عطر دلخواه و نبود عیوبی مثل بریدگی، کبودی و پوسیدگی است. این موارد برای مصرف نیز ایمن نیستند...

چکیده روش­های سنتی نگهداری محصولات انباری نسل به نسل بین انسان­ها منتقل شده است. در کتب و منابع باستانی مهروموم کردن با سحر و جادو، سوزاندن گوگرد، استفاده از پودر­های خشک و ترکیبات گیاهی سمی به‌عنوان روش­های اولیه­ی کنترل آفات در انبار به چشم می­خورد. با گذشت زمان روش­های مرسوم غیر شیمیایی با روش­های شیمیایی جایگزین شد و در کنار آن سایر روش­های غیر شیمیایی رشد یافته و به‌صورت تلفیقی در کنار آفت­کش­های شیمیایی مورداستفاده قرار می‏گیرند. در مدیریت تلفیقی نیاز به آگاهی از تراکم جمعیت و آستانه­ی فعالیت اقتصادی آن است. اگرچه اجزای برنامه­های مدیریت تلفیقی به‌خوبی موردتحقیق و مطالعه قرار گرفته اما تحقیقات بیشتری در مورد چگونگی ترکیب این مؤلفه‌ها برای بهبودی اثربخشی و اطمینان از کیفیت و امنیت مواد غذایی در مرحله­ی پس از برداشت  برای این جمعیت انسانی در حال افزایش موردنیاز است...

چکیده در این نسخه تصمیم گرفتیم با یکی از اساتید پیشکسوت و به نام گروه گیاه‌پزشکی در حوزه سم‌شناسی کشاورزی، جناب آقای دکتر طالبی، گپ و گفت صمیمی­ای داشته باشیم، به دفتر کارشان در بخش حشره‌شناسی سری زدیم. ایشان مثل همیشه با روی گشاده از ما استقبال نمودند و لحظات خوشی را برای ما به یادگار گذاشتند که برای شما نیز نقل می­کنیم...

چکیده در نسخه اول به بحث و بررسی پیرامون تعاریف و نگاه جهانی به موضوع محصولات تراریخت پرداخته شد و هشت ادعا‏ی کلی در این زمینه نامبرده شد که عبارت‌اند از 1-اداره ایمنی غذایی اتحادیه اروپا سلامت محصولات تراریخت را نپذیرفته است. 2-محصولات تراریخت سرطان­زا هستند. 3-تغذیه با ذرت تراریخت باعث افزایش مرگ‌ومیر در گاوها شده است. 4-علف‏کش گلایفوسیت سرطان‏زا است. 5-کشت محصولات تراریخت منجر به کاهش تنوع زیستی می‏شود. 6-کشت محصولات تراریخت صرفه اقتصادی ندارد 7-سازمان جهانی بهداشت سلامت محصولات تراریخت را تائید نکرده است. 8-موش‏ها با تغذیه از محصولات تراریخت دچار مرگ‌ومیر شده‏اند. 9-باقی‏مانده Bt برای انسان مضر است.  در نسخه پیشین، ادعای اول موردبررسی قرار گرفت. در این شماره به بررسی ادعاهای دیگر از نگر علمی خواهیم پرداخت...

چکیده در شماره­ی پیشین نشریه­ی گیاه‌پزشک، در مطلبی تحت عنوان " آیا آرماگدون اکولوژیکی در راه است؟" به بررسی دیدگاه بیان‌شده در خصوص رابطه­ی بین گرمایش جهانی آب‌وهوا و تنوع زیستی حشرات با نگاه به مقاله­ی تحلیلی Laether چاپ‌شده در ژورنال Annals of Applied Biology پرداخته شد. در این نسخه قصد داریم با استفاده از نتایج کار تحقیقاتی Deutsch و همکارانش، تأثیر گرم شدن جهانی هوا بر میزان خسارت آفات را بیان کنیم...

چکیده افزایش رویکرد بشر به نهاده­های غیرطبیعی و اغلب شیمیایی برای افزایش تولید محصولات کشاورزی فزونی انواع بیماری­ها و مشکلات زیست‌محیطی را منجر شده است. با توجه به دغدغه تأمین غذای کافی برای جمعیت رو به گسترش جهان، هنوز استفاده از این مواد شیمیایی رواج دارد. در چنین شرایطی ارزش و اهمیت تولید و مصرف محصولات سالم غذایی بیش‌ازپیش مشخص می‏شود. با توجه به جهت‌گیری‌های سیستم­های جدید کشاورزی به سمت کشاورزی زیستی و یا ارگانیک استفاده از عوامل مفید میکروبی در کشاورزی یا به‌عبارت‌دیگر پروبیوتیک­های گیاهی به‌عنوان گزینه­ای مناسب برای مقابله با بسیاری از عوامل زیستی و غیر زیستی تهدیدکننده کیفیت و کمیت تولیدات گیاهی است. کشاورزی زیستی نقش مهمی در حفاظت از اکوسیستم­های زراعی و منابع طبیعی و همچنین سلامت و بهداشت جوامع دارد...

چکیده آفت­کش­‌های کشاورزی ابزاری کارآمد و اجتناب‌ناپذیر در تولید محصولات کشاورزی هستند. جدای از تاریخچه سه‌هزارساله مبارزه شیمیایی (استفاده از گوگرد) علیه آفات، اولین گروه عمده­ی آفت‌کش‌ها مربوط به ترکیبات کلره بوده که امروزه با توجه به اثرات نامطلوب زیست‌محیطی آن­ها در بخش کشاورزی کنار گذاشته‌شده‌اند. عمده ترکیبات گروه‌­های مختلف آفت­کش، مربوط به حشره‌کش­‌ها است که نحوه­ی عملکرد بسیاری از آن­ها عصبی است. خانواده‌­های مختلفی از حشره‌کش‌­ها به شکلی با اختلال در سیستم عصبی بندپایان منجر به مرگ آن­ها می‌­شوند. یکی از گروه‌­های حشره‌کش­‌های عصبی مربوط به ترکیبات نئونیکوتینوئید بوده که در حدود چهار دهه گذشته مورد مصرف قرارگرفته‌اند و کماکان موردتوجه و دارای طرفداران بی‌شماری از کشاورزان در سراسر دنیا هستند...

چکیده ژن­های HOX (Homeobox) برای اولین بار در مطالعاتی که روی موتانت­های مگس سرکه انجام می­شد معرفی گردید. این ژن­ها در قالب خوشه­های ژنی حفاظت‌شده دارای عملکرد­های اساسی در شکل‌گیری استخوان‌بندی جانوران در طول دوران جنینی هستند و در ایجاد ساختار مورفولوژی اسکلت موردنیاز بوده و همچنین آزمایش‌ها ژنتیکی حذف این ژن­ها، ناهنجاری­های شدید رشدی در جنین و پس از تولد را به دنبال داشته است. در مطالعات اخیر و با استفاده از روش­های نوین آنالیز بیان ژن مشاهده شده است که بیان این ژن­ها و عملکرد­شان در طول دوره بازسازی استخوان­های بالغی که در پی شکستگی­ها و دیگر جراحات استخوانی به وجود آمده­اند ادامه دارد. در واقع فرآیند­های فیزیولوژیکی طبیعی و بازسازی‌کننده دوران بزرگ‌سالی وابستگی فزاینده­ای با توسعه­ی این سیستم در دوران جنینی دارد و محدودیت­های ایجادشده در دوران جنینی در بزرگ‌سالی باقی خواهد ماند...

چکیده وجود افراد مختلف با ویژگی­‌هایی دیداری درون یک جمعیت را پلی‌مورفیسم (چندشکلی) گویند. پلی‌مورفیسم از مهم‌ترین ویژگی‌های موجودات زنده است و سبب تمایز آن­ها نسبت به سایر افراد گونه می‌شود. در بسیاری از گروه‌های جانوری پلی‌مورفیسم سبب به وجود آمدن ویژگی­‌های خاص در بین افراد یک گونه شده است. برخی از چندشکلی­‌ها ممکن است برای مخفی شدن از دست شکارگر­ها باشد که این نمونه بیشتر در مهره‌داران و همچنین بی‌مهره‌ها دیده می‌شود. چندشکلی در رنگ همچنین می­‌تواند شانس تولیدمثل جاندار را از طریق تنظیم دمای بدن در محیط‌زیست افزایش دهد...

چکیده گیاهان منبع بسیاری از مواد شیمیایی هستند که به­عنوان ترکیب دارویی مصرف می­شوند و فرآورده‏های حاصل از متابولیسم ثانویه گیاهی در دسته‏ی گران‌بهاترین ترکیبات شیمیایی گیاهی می­باشند. گیاهان گروه بزرگ و متنوعی از ترکیبات آلی به نام متابولیت­های ثانوی را تولید می­کنند که پراکنش محدودی در سلسله­ی گیاهان دارند و میزان آن­ها اغلب کم ) کمتر از یک درصد وزن خشک) است. این ترکیبات معمولاً دارای وزن مولکولی پایینی ) کمتر از صد و پنجاه‌ویک کیلو دالتون) هستند و تاکنون بیش از صد هزار متابولیت ثانویه شناسایی‌شده‌اند و هنوز هم تعداد بیشتری در حال اضافه شدن و بررسی هستند. در جدول 1 انواع مختلفی از متابولیت­های گیاهی، منشأ و عملکرد زیستی آن­ها آورده شده است. متابولیت­های ثانویه منحصر به گونه یا حتی نژاد بوده و اغلب در طی یک دوره رشد و نموی خاص در گیاه تولید می‌شوند و دارای عملکرد­های اکولوژیکی مهم در گیاهان هستند. این دسته از ترکیبات در حفاظت گیاهان مقابل گیاه­خواران و عوامل بیماری‏زای میکروبی، به­عنوان جذب گرده‌افشان‌ها و جانوران منتشرکننده‌ی بذر، رقابت گیاه با گیاه و همزیستی گیاه با میکروب نقش دارند. متابولیت­های ثانویه به­عنوان دارو، علف‌کش‌های زیستی، عوامل طعم‌دهنده، رنگ­های طبیعی، سم­ها، مواد توهم‌زا (مانند کوکائین، هروئین و مورفین( و عطر­ها برای استفاده در حوزه­ی زیست‌فناوری موردتوجه قرارگرفته‌اند...

چکیده دو خیاط به شهری وارد شدند و پادشاه را فریفتند که ما در فن خیاطی استادیم و بهترین لباس‌ها را می‌دوزیم و فقط حلال‌زاده‌ها می‌توانند آن را ببینند. پادشاه برای دوخت این لباس مقادیر هنگفت طلا و نقره اختصاص داد و خیاطان با استفاده از آن کارگاهی دایر کردند و بدون اینکه پارچه مصرف کنند، دست‌های خود را در هوا تکان می‌دانند. روزی نخست‌وزیر از طرف پادشاه به کارگاه فرستاده شد و از ترس اینکه مبادا دیگران بگویند حلال‌زاده نیست، لب به تحسین از هنر خیاطان گشود. مأموران عالی‌رتبه دیگر نیز به‌تدریج از کارگاه دیدن کرده و این حقیقت تلخ که لباسی در کار نیست را افشا نمی‌کردند...

چکیده اولین دوره­ی آموزشی "تربیت مدیران کنترل کیفی محصولات کشاورزی" ویژه مسئولین و کارشناسان کلینیک­های گیاه‌پزشکی، کارشناسان آزمایشگاه­های خاک و آب و فارغ‌التحصیلان کشاورزی به تاریخ چهار الی شش اسفندماه سال 1397 در محل مجتمع آموزش عالی امام خمینی کرج برگزار شد.

چکیده گروهی از دانشمندان دانشگاه Toledo، جزئیات جدیدی از ارتباط نزدیک‌بین حشرات و گیاهان در فرآیند تولید گال کشف کردند و دریچه­ی تازه­ای را در حفاظت درختان مو از یک آفت مهم کشاورزی در سراسر جهان گشودند. شته فیلوکسرای مو (Daktulosphaira vitifoliae) باعث به وجود آمدن گال بر روی ریشه و سطح زیرین برگ‌­های انگور می‌­شود. گال‌ یک اندام گیاهی کوچک است که می‌­تواند شبیه زگیل، گل یا میوه باشد و یک مکان محافظت‌شده را برای تغذیه و تکثیر حشرات فراهم می‌‏کند. گال­‌ها با ایجاد اختلال در جذب ترکیبات موردنیاز گیاه و نیز مسیر فتوسنتزی، به درخت انگور آسیب می‌­رسانند و تولید محصول آن را کاهش می­‌دهند. شته فیلوکسرای مو با تخم‌گذاری، ژن­‌های مسئول تولیدمثل گیاه را در جهت ایجاد گال هدایت می‌­کند. بسیاری از گال­ها مشابه گل یا میوه­های گیاه هستند که گفته می­شود عناصر توسعه تولیدمثل ممکن است در این فرایند درگیر باشند...

چکیده این کارگاه با حضور دکتر آرش جوانمرد (عضو هیئت‌علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز) و با همکاری انجمن علمی-دانشجویی گروه گیاه‌پزشکی و علوم دامی، به‌منظور آشنایی با نگارش مقالات انگلیسی بر اساس اصول ISI ویژه دانشجویان تحصیلات تکمیلی تمام رشته­های پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران برگزار شد...

چکیده