علمی-ترویجی گیاه پزشک

چکیده ویروس‌های گیاهی خسارات اقتصادی قابل‌توجهی ایجاد می‌کنند و تهدیدی برای کشاورزی پایدار هستند. ظهور مکرر بیماری‌های ویروسی جدید عمدتاً به دلیل تجارت بین‌المللی، تغییرات اقلیمی و توانایی ویروس‌ها برای تکامل سریع است. مدیریت بیماری به ‌شدت به شناسایی سریع و دقیق عوامل بیماری‌زا وابسته است. برای ویروس‌های شناخته‌شده، تشخیص شامل اختصاص دادن ویروسی است که یک نمونه گیاهی را آلوده می‌کند به گروهی از ویروس‌ها که ویژگی‌های مشترکی دارند معمولاً به‌عنوان گونه شناخته می‌شوند. بااین‌حال، ویژگی تشخیص می‌تواند به سطوح طبقه‌بندی بالاتر، به‌عنوان جنس یا خانواده، یا به سطوح پایین‌تر، به‌عنوان سویه یا گونه، نیز برسد. در میان ویروس‌های گیاهی، ویروس‌های RNA پتانسیل بالایی برای تنوع ژنتیکی، تکامل سریع و سازگاری دارند. توصیف تنوع ژنتیکی جمعیت‌های ویروسی، اطلاعات مرتبطی را در مورد فرآیندهای دخیل در تکامل و اپیدمیولوژی ویروس ارائه می‌دهد و برای طراحی ابزارهای تشخیصی قابل‌اعتماد و توسعه استراتژی‌های کنترل بیماری کارآمد و بادوام بسیار مهم است. تنگناهای ژنتیکی رویدادهای تصادفی هستند که تنوع ژنتیکی را در یک جمعیت محدود می‌کنند و منجر به ایجاد جمعیت‌هایی می‌شوند که می‌توانند منجر به رانش ژنتیکی شوند.

چکیده در علوم زیستی استفاده از مدل (Modeling) برای امور پژوهشی در بسیاری از حیطه حیطه‌های علوم زیستی، کشاورزی و پزشکی رایج و ضروری است. حشرات از مدل-های بی‌مهره می‌باشند که در زمینه‌های مختلف مورد توجه قرار گرفته‌اند. حشرات مدل به دلیل وجود ویژگی‌های منحصر به فرد از بین هزاران گونه بندپای دیگر به عنوان جانور مدل انتخاب شده‌اند که مگس سرکه از پیشتازترین گونه‌هاست. مگس سرکه (Drosophila melanogaster) از حدود 100 سال پیش تاکنون به عنوان مدل آزمایشگاهی استفاده می‌شود. مگس سرکه، به دلیل سهولت دسترسی و پرورش در شرایط آزمایشگاهی، دوره تکاملی کوتاه (10 روز)، تولید تعداد زیادی تخم، مطالعه آسان صفات (4 جفت کروموزوم)، به عنوان مدل آزمایشگاهی در زمینه‌های کشاورزی، پزشکی، زیست شناسی استفاده می‌شود. در علم کشاورزی بررسی مقاومت به سموم شیمیایی و متابولیسم سموم با استفاده از مگس سرکه قابل انجام است. در علوم پزشکی، مطالعه بیماری‌های انسانی از جمله آلزایمر، پارکینسون، اختلالات شناختی – رفتاری، دیابت و نیز تشخیص سرطان با استفاده از مگس سرکه قابل انجام است. به علاوه آزمایشات دارویی روی مگس سرکه قابل اجرا است. در علوم زیست شناسی جهت کشت سلولی و بررسی اثر متابولیت‌ها کاربرد دارد. مطالعات ژنتیکی نیز همچون بررسی انواع جهش‌ها به‌ویژه جهش بینایی، جهش در فرآیندهای رفتاری، جهش در الگوهای جنینی قابل انجام است.