نوع مقاله : مقاله علمی-ترویجی
نویسنده
دانشگاه تهران
چکیده
ویرویید نهفتة رازک، یکی از مهمترین عوامل بیماریزای نوظهور در کشتهای تجاری شاهدانه است که طی سالهای اخیر، خسارات اقتصادی قابلتوجهی در گلخانهها و مزارع کشت دهندة شاهدانه، به همراه داشته است.
در واقع میتوان گفت که این ویرویید، بزرگترین تهدید برای پرورشدهندگان شاهدانه در سراسر جهان است.
این ویرویید کوچکترین عامل بیماریزای شناختهشده در گیاهان بوده و از خانوادة Pospiviroidae است و عامل ایجادکنندة Dudding disease یا ساقة شکننده، در شاهدانه است. عمدتاً از طریق تکثیر رویشی، ابزارهای آلوده و تماس مکانیکی منتقل میشود و با ایجاد اختلال در مسیرهای متابولیکی، کاهش تریکوم و کاهش ترکیبات فعال (کانابینوئیدها و ترپنها)، سبب افت شدید عملکرد گیاه میشود. از نظر تاریخی، این بیماری شاهدانه، در سال 2019 از کالیفرنیا، گزارش گردید. در سال های اخیر ویروئید نهفته رازک ) (HLVd به همراه علائم بارزی در شاهدانه گزارش شده است. بررسی بر روی ۲۰۰,۰۰۰ نمونه شاهدانه، آلودگی ۹۰ درصد آنها ها به این ویروئید را تأیید کرد؛ بنابراین خسارات بالقوه تخمین ، زده شده به ۴ میلیارد دلار در سال، تنها در ایالات متحده آمریکا رسید. ویروئید نهفته رازک (HLVd) اخیراً به طور فزایندهای با علائم شدید شاهدانه مرتبط شده است که تولید دانه و فیبر را در گونههای صنعتی و محتوای کانابینوئید در گونههای دارویی را مختل میکند. این ویروئید باعث کاهش ۵۰ تا ۷۰ درصدی محتوای THC شده است. لازم به ذکر است که تا به حال، گزارشی از آلودگی شاهدانه به این ویرویید از کشور ایران، ارائه نشده است.
کلیدواژهها
موضوعات
)