انجمن علمی گیاهپزشکی دانشگاه تهرانعلمی-ترویجی گیاه پزشک2821-087525120260522Complete file of the 9th issue of the Plant Doctor scientific-extension (professional) quarterly.فایل کامل شماره نهم (بهار1405) نشریه علمی-ترویجی(حرفه ای) گیاهپزشک108195FAJournal Article20260802برای مشاهده فایل کافیست از منوی سمت چپ فایل پی دی اف نشریه را دانلود نماییدhttps://giahpezeshksj.ut.ac.ir/article_108195_cb60dd928f72fe7ea03595dab995f070.pdfانجمن علمی گیاهپزشکی دانشگاه تهرانعلمی-ترویجی گیاه پزشک2821-087525120260522Biological Control Agents in Greenhouse Tomato Productionعوامل کنترل بیولوژیکی (مهار زیست) در تولید گوجهفرنگی گلخانهای10790810.22059/giahpzshsj.2026.408793.1036FAمانیجباریگروه گیاهپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی قائمشهر، قائمشهر، ایران0000-0001-6209-9606میتراجباریکارشناس ارشد، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان0000-0001-6209-9606Journal Article20251225Biological control is a key component of integrated pest management, and greenhouse tomato production holds significant economic importance due to rising market demand. To align with global food safety trends, systematic improvements in cultivation practices and pest management strategies are essential. The application of biological control methods can play an effective role in producing healthy agricultural products while helping to conserve the biodiversity of natural enemies of pests. Predatory insects are particularly prominent in the context of biological pest control. Conventional reliance on chemical pesticides as the primary pest control method has resulted in various undesirable consequences, including reduced effectiveness of pest management and diminished product quality. To address these challenges and mitigate the negative impacts of chemical pesticides, this review explores sustainable and alternative solutions, such as biological control agents, for managing tomato pests. Although biological control is recognized as an effective approach, it remains underutilized; therefore, the widespread adoption of biological control agents could significantly support sustainable agricultural practices.کنترل بیولوژیک یکی از اجزای کلیدی مدیریت تلفیقی آفات است. تولید گوجهفرنگی گلخانهای، اهمیت اقتصادی زیادی دارد که ناشی از افزایش تقاضای بازار است. برای همسویی با روندهای جهانی ایمنی مواد غذایی، پیشرفتهای سیستماتیک در شیوههای کشت و استراتژیهای مدیریت آفات ضروری است. استفاده از روشهای کنترل بیولوژیک میتواند گامی مؤثر در تولید محصولات سالم کشاورزی باشد و به حفظ تنوع زیستی دشمنان طبیعی آفات کمک کند. در مبحث کنترل بیولوژیک، حشرات شکارچی همیشه در صدر عوامل مؤثر قرار دارند. اتکای متعارف به آفتکشهای شیمیایی بهعنوان روش اصلی کنترل آفات، پیامدهای نامطلوب متعددی ایجاد کرده است که بر اثربخشی مدیریت آفات تأثیر گذاشته و کیفیت محصول را کاهش میدهد. برای مقابله با این چالشها و کاهش اثرات مضر آفتکشهای شیمیایی، این بررسی به ارائه راهکارهای پایدار و جایگزین، مانند استفاده از عوامل کنترل بیولوژیکی برای مدیریت آفات گوجهفرنگی میپردازد. با توجه به اثربخشی شناختهشده کنترل بیولوژیک، استفاده گسترده از عوامل بیولوژیکی میتواند نقش مهمی در حمایت از شیوههای کشاورزی پایدار ایفا کند.https://giahpezeshksj.ut.ac.ir/article_107908_b5f75d5820685f26499fd9e5e037e32c.pdfانجمن علمی گیاهپزشکی دانشگاه تهرانعلمی-ترویجی گیاه پزشک2821-087525120260522Revisiting the safety of new generation neonicotinoids: Ecological health challenges and systemic toxicity of acetamipridبازنگری در ایمنی نئونیکوتینوئیدهای نسل جدید: چالشهای سلامت اکولوژیک و سمیت سیستمیک استامیپراید10790910.22059/giahpzshsj.2026.410081.1044FAمانیجباریگروه گیاهپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی قائمشهر، قائمشهر، ایران0000-0001-6209-9606میتراجباریکارشناس ارشد، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان0000-0001-6209-9606میناجباریگروه شیلات، دانشکده علوم دامی و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران0000-0001-6209-9606Journal Article20260126Neonicotinoids, as the fastest growing class of insecticides, have revolutionized the protection of agricultural and horticultural crops. The unique properties of these compounds, including high efficacy against a wide range of pests, flexibility in application, and systemic nature leading to uniform distribution in plant tissues, have made them a key tool in modern agriculture. However, these same properties have provided high environmental stability, which is directly linked to ecological risks and potential toxicity to non-target organisms. Acetamiprid, as a new generation insecticide, was initially considered due to its lower toxicity to honeybees (as vital pollinators) and was considered a relatively safer alternative for pest control. Acetamiprid’s mechanism of action is through the specific targeting of nicotinic acetylcholine receptors (nAChR) in insects; however, evidence suggests that its widespread and ongoing use has been associated with direct and indirect negative consequences on ecosystems. One of the key challenges addressed in this study is the evidence of the potential toxicity of acetamiprid to mammals, which, contrary to initial assumptions, has raised serious concerns for the health of non-target species. Finally, this article explains the need to review the use protocols of these compounds and the need for integrated pest management (IPM) approaches to reduce the environmental footprint of neonicotinoids.نئونیکوتینوئیدها بهعنوان سریعترین کلاس در حال رشد حشرهکشها، انقلابی در حفاظت از محصولات زراعی و باغی ایجاد کردهاند. ویژگیهای منحصربهفرد این ترکیبات، از جمله اثربخشی بالا علیه طیف وسیعی از آفات، انعطافپذیری در کاربرد و ماهیت سیستمیک که منجر به توزیع یکنواخت در بافتهای گیاهی میشود، آنها را به ابزاری کلیدی در کشاورزی مدرن تبدیل کرده است. با این وجود، همین ویژگیها پایداری محیطی بالایی را فراهم آورده که بهطور مستقیم با مخاطرات اکولوژیک و سمیت بالقوه برای ارگانیسمهای غیرهدف گره خورده است. استامیپراید بهعنوان حشرهکشی از نسل جدید، در ابتدا به دلیل سمیت کمتر برای زنبورهای عسل (بهعنوان گردهافشانهای حیاتی) مورد توجه قرار گرفت و جایگزینی نسبتاً ایمنتر برای کنترل آفات محسوب شد. مکانیسم عمل استامیپراید بر هدف قرار دادن اختصاصی گیرندههای نیکوتین استیلکولین (nAChR) در حشرات است؛ با این حال، شواهد نشان میدهد که کاربرد گسترده و مداوم آن، با ایجاد پیامدهای منفی غیرمستقیم و مستقیم بر اکوسیستمها همراه بوده است. یکی از چالشهای اساسی که در این مطالعه به آن پرداخته میشود، شواهدی از سمیت بالقوه استامیپراید برای پستانداران است که برخلاف پیشفرضهای اولیه، نگرانیهای جدی برای سلامت گونههای غیرهدف ایجاد کرده است. در نهایت، این مقاله ضرورت بازنگری در پروتکلهای مصرف این ترکیبات و نیاز به رویکردهای مدیریت تلفیقی آفات (IPM) را برای کاهش ردپای زیستمحیطی نئونیکوتینوئیدها تبیین مینماید.https://giahpezeshksj.ut.ac.ir/article_107909_3985b631430d704a6f5e111d4148f2f2.pdfانجمن علمی گیاهپزشکی دانشگاه تهرانعلمی-ترویجی گیاه پزشک2821-087525120260522Genetic diversity and evolutionary dynamics of viruses of the Closteroviridae familyتنوع ژنتیکی و دینامیک تکاملی ویروسهای خانواده Closteroviridae566910790610.22059/giahpzshsj.2026.107906FAمهساآبادخواهگروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان گشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهرانJournal Article20260714Plant viruses cause significant economic losses and pose a serious threat to sustainable agriculture. The frequent emergence of new viral diseases is largely driven by international trade, climate change, and the rapid evolutionary potential of viruses. Among plant viruses, RNA viruses exhibit a particularly high capacity for genetic diversity, rapid evolution, and adaptation due to their high mutation rates and large population sizes. Characterizing the genetic diversity of viral populations provides essential insights into the processes involved in virus evolution and epidemiology, and is crucial for designing reliable diagnostic tools and developing durable disease control strategies. Genetic bottlenecks are stochastic events that limit genetic diversity within populations, potentially leading to genetic drift and reduced adaptive potential. This review examines the genetic diversity and evolutionary dynamics of viruses belonging to the family <em>Closteroviridae</em>, which includes some of the most economically important plant viruses.ویروسهای گیاهی خسارات اقتصادی قابلتوجهی ایجاد میکنند و تهدیدی برای کشاورزی پایدار هستند. ظهور مکرر بیماریهای ویروسی جدید عمدتاً به دلیل تجارت بینالمللی، تغییرات اقلیمی و توانایی ویروسها برای تکامل سریع است. مدیریت بیماری به شدت به شناسایی سریع و دقیق عوامل بیماریزا وابسته است. برای ویروسهای شناختهشده، تشخیص شامل اختصاص دادن ویروسی است که یک نمونه گیاهی را آلوده میکند به گروهی از ویروسها که ویژگیهای مشترکی دارند معمولاً بهعنوان گونه شناخته میشوند. بااینحال، ویژگی تشخیص میتواند به سطوح طبقهبندی بالاتر، بهعنوان جنس یا خانواده، یا به سطوح پایینتر، بهعنوان سویه یا گونه، نیز برسد. در میان ویروسهای گیاهی، ویروسهای RNA پتانسیل بالایی برای تنوع ژنتیکی، تکامل سریع و سازگاری دارند. توصیف تنوع ژنتیکی جمعیتهای ویروسی، اطلاعات مرتبطی را در مورد فرآیندهای دخیل در تکامل و اپیدمیولوژی ویروس ارائه میدهد و برای طراحی ابزارهای تشخیصی قابلاعتماد و توسعه استراتژیهای کنترل بیماری کارآمد و بادوام بسیار مهم است. تنگناهای ژنتیکی رویدادهای تصادفی هستند که تنوع ژنتیکی را در یک جمعیت محدود میکنند و منجر به ایجاد جمعیتهایی میشوند که میتوانند منجر به رانش ژنتیکی شوند.https://giahpezeshksj.ut.ac.ir/article_107906_866e47f843af9de41449c9418d442a28.pdfانجمن علمی گیاهپزشکی دانشگاه تهرانعلمی-ترویجی گیاه پزشک2821-087525120260522The influence of population genetics and evolutionary forces on the biological control potential of Trichoderma spp.تأثیر ژنتیک جمعیت و نیرویهای تکاملی بر قدرت مهار زیستی گونههای .Trichoderma spp709610790410.22059/giahpzshsj.2026.107904FAسید جوادنوروزیانگروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهرانJournal Article20260513<em>Trichoderma </em>spp., as one of the most successful biological control agents, are the result of a complex and multidimensional evolutionary process during which a set of genetic, physiological, and ecological characters has developed in a coordinated manner. In this review article, with a focus on an evolutionary perspective, examines the evolutionary trajectory of biological control mechanisms in <em>Trichoderma</em> and demonstrates that the ability of these fungi in competition, mycoparasitism, production of secondary metabolites, and induction of resistance in the host plant is the outcome of natural selection and gradual adaptation to diverse soil and rhizosphere ecosystems. High genetic diversity at both species and strain levels, as one of the key factors underlying the success of <em>Trichoderma</em>, provides functional flexibility and enables effective responses to changing environmental conditions and different pathogens. Within this framework, the complex interactions of <em>Trichoderma</em> with plants and other microorganisms not only increase its efficiency as a biological control agent, but also highlight its role in sustainable agriculture and in reducing dependence on chemical pesticides. The results of this review indicate that understanding the evolutionary processes governing the formation of biocontrol traits in <em>Trichoderma</em> can provide a scientific basis for the selection of more efficient strains and the optimization of their practical application in agricultural systems.قارچهای جنس <em>Trichoderma</em> بهعنوان یکی از موفقترین عوامل مهار زیستی، نتیجهی یک فرایند تکاملی پیچیده و چندبعدی هستند که طی آن، مجموعهای از صفات ژنتیکی، فیزیولوژیکی و اکولوژیک بهصورت هماهنگ شکلگرفتهاند. این مقاله با تمرکز بر دیدگاه تکاملی، به بررسی روند تکامل مکانیسمهای مهار زیستی در <em>Trichoderma</em> میپردازد و نشان میدهد که توانایی این قارچها در رقابت، مایکوپارازیتیسم، تولید متابولیتهای ثانویه و القای مقاومت در گیاه میزبان، حاصل انتخاب طبیعی و سازگاری تدریجی با زیستبومهای متنوع خاکی و ریزوسفر است. تنوع ژنتیکی بالا در سطح گونهها و سویهها، بهعنوان یکی از عوامل کلیدی موفقیت <em>Trichoderma</em>، امکان انعطافپذیری عملکردی و پاسخ مؤثر به شرایط متغیر محیطی و بیمارگربیمارگرهای مختلف را فراهم کرده است. در این چارچوب، تعاملات پیچیده <em>Trichoderma</em> با گیاهان و میکروارگانیسمهای دیگر، نهتنها کارایی آن را بهعنوان عامل مهار زیستی افزایش داده، بلکه نقش آن را در کشاورزی پایدار و کاهش وابستگی به سموم شیمیایی برجسته میسازد. نتایج این بررسی نشان میدهد که درک فرآیندهای تکاملی حاکم بر شکلگیری صفات مهاری در <em>Trichoderma</em>، میتواند مبنایی علمی برای انتخاب سویههای کارآمدتر و بهینهسازی کاربرد عملی آنها در سیستمهای کشاورزی باشد.https://giahpezeshksj.ut.ac.ir/article_107904_a7c08b1b5f2edacea6c6bdb52353784a.pdfانجمن علمی گیاهپزشکی دانشگاه تهرانعلمی-ترویجی گیاه پزشک2821-087525120260522From the discovery of the world's first natural biochar deposit to the development of an indigenous technologyاز کشف نخستین معدن بیوچار طبیعی جهان تا توسعه یک فناوری بومی98103108194FAثمینکرمپورگروه آموزشی گیاهپزشکی؛ دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلیرضانوریگروه آموزشی گیاهپزشکی؛ دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهرانJournal Article20260802وقتی از من می پرسند بیوچار چیست، همیشه<br />سعی می کنم از یک تعریف ساده شروع کنم.<br />بیوچار در واقع ماده ای است که از گرماکافت<br />یا پیرولیز بقایای گیاهی و چوبی در شرایطی با<br />اکسیژن بسیار کم یا بدون اکسیژن به دست<br />می آید. اگر همین فرآیند در محیط هیدروترمال<br />و در حضور آب یا بخار آب انجام شود، محصول<br />حاصل را هیدروچار می نامیم. این تعریف<br />عمومی بیوچار و هیدروچار است که امروز در دنیا<br />شناخته شده است.<br />اما آنچه ما با آن روبه رو شدیم، با تعاریف رایج<br />تفاوت داشت. بیشتر بیوچارهای موجود در<br />جهان، محصول فرآیندهای صنعتی هستند؛<br />یعنی انسان بقایای گیاهی را در کوره های<br />پیرولیز تبدیل به بیوچار می کند. اما در جریان<br />مطالعات اکتشافی خود به ماده ای برخوردیم<br />که منشأ آن کاملاًً طبیعی بود. بررسی های<br />زمین شناسی و آزمایشگاهی نشان داد که این<br />ماده طی حدود ۱۶۰ میلیون سال و در اثر<br />فرآیندهای طبیعی زمین شناسی در منطقه<br />کوهبنان کرمان شکل گرفته است. به همین<br />دلیل معتقدم معدن کوهبنان، نخستین معدن<br />شناخته شده بیوچار و هیدروچار طبیعی در<br />جهان است؛ معدنی که از نظر حجم ذخایر نیز<br />ظرفیت بسیار قابل توجهی دارد.https://giahpezeshksj.ut.ac.ir/article_108194_90d8f48ce7d12d6b62151a186ac9f358.pdf