انجمن علمی گیاهپزشکی دانشگاه تهران علمی-ترویجی گیاه پزشک 2821-0875 25 1 2026 05 22 Genetic diversity and evolutionary dynamics of viruses of the Closteroviridae family تنوع ژنتیکی و دینامیک تکاملی ویروس‌های خانواده Closteroviridae 56 69 107906 10.22059/giahpzshsj.2026.107906 FA مهسا آبادخواه گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان گشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران Journal Article 2026 07 14 Plant viruses cause significant economic losses and pose a serious threat to sustainable agriculture. The frequent emergence of new viral diseases is largely driven by international trade, climate change, and the rapid evolutionary potential of viruses. Among plant viruses, RNA viruses exhibit a particularly high capacity for genetic diversity, rapid evolution, and adaptation due to their high mutation rates and large population sizes. Characterizing the genetic diversity of viral populations provides essential insights into the processes involved in virus evolution and epidemiology, and is crucial for designing reliable diagnostic tools and developing durable disease control strategies. Genetic bottlenecks are stochastic events that limit genetic diversity within populations, potentially leading to genetic drift and reduced adaptive potential. This review examines the genetic diversity and evolutionary dynamics of viruses belonging to the family <em>Closteroviridae</em>, which includes some of the most economically important plant viruses. ویروس‌های گیاهی خسارات اقتصادی قابل‌توجهی ایجاد می‌کنند و تهدیدی برای کشاورزی پایدار هستند. ظهور مکرر بیماری‌های ویروسی جدید عمدتاً به دلیل تجارت بین‌المللی، تغییرات اقلیمی و توانایی ویروس‌ها برای تکامل سریع است. مدیریت بیماری به ‌شدت به شناسایی سریع و دقیق عوامل بیماری‌زا وابسته است. برای ویروس‌های شناخته‌شده، تشخیص شامل اختصاص دادن ویروسی است که یک نمونه گیاهی را آلوده می‌کند به گروهی از ویروس‌ها که ویژگی‌های مشترکی دارند معمولاً به‌عنوان گونه شناخته می‌شوند. بااین‌حال، ویژگی تشخیص می‌تواند به سطوح طبقه‌بندی بالاتر، به‌عنوان جنس یا خانواده، یا به سطوح پایین‌تر، به‌عنوان سویه یا گونه، نیز برسد. در میان ویروس‌های گیاهی، ویروس‌های RNA پتانسیل بالایی برای تنوع ژنتیکی، تکامل سریع و سازگاری دارند. توصیف تنوع ژنتیکی جمعیت‌های ویروسی، اطلاعات مرتبطی را در مورد فرآیندهای دخیل در تکامل و اپیدمیولوژی ویروس ارائه می‌دهد و برای طراحی ابزارهای تشخیصی قابل‌اعتماد و توسعه استراتژی‌های کنترل بیماری کارآمد و بادوام بسیار مهم است. تنگناهای ژنتیکی رویدادهای تصادفی هستند که تنوع ژنتیکی را در یک جمعیت محدود می‌کنند و منجر به ایجاد جمعیت‌هایی می‌شوند که می‌توانند منجر به رانش ژنتیکی شوند. https://giahpezeshksj.ut.ac.ir/article_107906_866e47f843af9de41449c9418d442a28.pdf